You are currently browsing the category archive for the ‘India’ category.

Today is 9/29/2014 – The sixth day of Navaratri. The first five days of the festival, I wrote a about a composition praising  the Goddess whom we worship during Navaratri , and also wrote some notes about the composer of that composition. Today also, I am going to do just that.

The influence of Tyagaraja and his lineage of students to current day’s Karnataka sangeeta is immense. During his lifetime, Tyagaraja taught a good number of disciples. Often there are differences in how some kritis are handled in the traditions of Umayalpuram, Thillaisthanam and Walajapet traditions ( termed so because of the major disciples who hailed from these places.

There was also a disciple by name Rama Iyer from the town of Lalgudi. This town , downstream on the Kaveri river, on which Tiruvaiyyaru where Tyagaraja lived stands has a temple dedicated to Saptarshishwara & his consort Srimathi  ( a form of Shiva and Parvati).  Tyagaraja visited this town and stayed with his disciple for a few days, and at that time he composed a set of five beautifyk compositions about these deities, which have come to be known as Lalgudi Pancharatna Kritis.

Lalgudi Rama Iyer trained his son Radhakrishnan to be a violinist. In an earlier post, you’ve read how the violin was adapted to play Karnataka sangeeta by Baluswamy Dikshita, the younger brother of Muttuswamy Dikshita.  And two generations later, Radhakrishnan’s  grandson Jayaraman became one of the greatest violinists the world has ever seen.

Lalgudi Jayaraman

Lalgudi G Jayaraman, or LGJ or just plain Lalgudi, as he is called by his millions of fans, passed away in 2013. But his music, in the form of numerous recordings and compositions remain with us.  LGJ has composed a number of excellent compositions, many of which have become very popular.

A Tillana is a composition that is primarily composed for dance – so generally only the charana does have any words. This Tillana in Raga Mand, that I chose to share today has the sahitya lines about Goddess Gowri. The raga is a 20th century import from Hindustani, and is considered a minor raga.  There are only a few compositions exist in this raga, but it is a very pleasant and bright raga!

Listen to the beautiful Tillana in raga Mand, composed by LGJ and played on the mandolin by U Srinivas:

Happy listening!

-neelanjana

Today is 9/28/2014, the fifth day of Navaratri. In the first four days of the festival, I had written about some music compositions about dEvi, whom we celebrate during this festival season. In the post yesterday, I  mentioned how Mysore and Thiruvanathapuram stood out among the last princely states in their support of classical music. Thus today, I thought of sharing a well known composition of a composer who was associated with both these places.

Harikesanallur Muttaiah Bhagavatar is one of the very well known composers of the 20th century. He was a Harikatha Vidwan, as well as played on instruments such as Chitraveena. He lived in Mysore as the Asthana Vidwan of the Odeyar court for a few years. Later on, he lived in Thiruvananthapuram for a while where he gave second life to some of Swathi Tirunal’s compositions. Some of Swathi Tirunal‘s compositions which had lost their original musical form were re-tuned by Muttaiah Bhagavatar.  Muthiah Bhagavathar

Sometime in 1927, when he was performing at the Mysore palace for the first time, the concert did not go too well because Bhagavatar had a bad throat that day.  He was honored as per palace traditions  and sent off.  However, few days later Muttaiah Bhagavatar payed a visit to the Chamundeshwari temple atop the hill, and was singing to himself when king Krishnaraja Odeyar visited the temple. Very impressed with his singing, the King requested Muttaiah Bhagavatar to be the Asthana Vidwan.

During the time Bhagavatar lived in Mysore, Krishnaraja Odeyar requested Muttaiah Bhagavatar to compose 108 compositions on Goddess Chamundeshwari, the presiding deity of Mysore. A scholar Devottama Joisa wrote the sahitya for which Muttaiah Bhagavatar gave the musical form. The composition I have chosen is one from this series. Sudhamayi Sudhanidhi – It is set in a raga called Amrtavarshini.

This raga Amrtavarshini, in popular thought is said to be the creation of Muttuswami Dikshita. But textual traditions prove otherwise, because we have references not only to a name, but even the musical structure several decades before him. It is possible that Muttuswamy Dikshita was the first major composer to use this raga. There is a disputed composition of Tyagaraja in this raga as well.  Muttaiah Bhagavatar’s Sudhamayi Sudhanidhi remains one of the very popular compositions in this raga even today.

Now, here is a lovely rendition of Sudhamayi in Raga Amrtavarshini, played on the Veena by artist Rajesh Vaidhya:

Happy listening!

-neelanjana

Today, September 24th, 2014 is the first day of Navaratri – The Festival of Nine Nights. Navaratri, also known as Dasara in many parts of India, is a good time for classical music listeners – The music festival at Navartri Mandapam in Thiruvanantapuram and at Mysore Palace are well known. In some of the earlier years (2007, 20082010… ), I have written about some musical compositions that are dear to me during the this ten day festival.   I thought of reviving this tradition and make a few posts during this year’s Navaratri as well.

Since Navaratri is a celebration of the various aspects of Devi, I will confine to the compositions to those that are about Goddesses such as Parvati, Saraswati, Durga etc who are worshiped during these Nine Nights. Also, as a way of remembering the recently-departed ‘God of Mandolin’, U Srinivas, I will confine to only instrumental renditions of such compositions. I will try to point out to some interesting tit-bits about those compositions too.

First a couple of words about U Srinivas – I think we were plain lucky to have lived in the same time as this artist, who brought in an alien instrument and turned it into our very own, as far as Indian classical music is concerned. If you ask me, it is high time we call this instrument as Sri-Veena :-) . Although we tend to associate the word Veena with the Saraswati Veena (which is actually only as old as the early 17th century), the term Veena actually refers to a stringed instrument, with or without frets, which may be played using plucking or bowing etc. We have had Veenas such as Nagaveena, Dhanurveena (which were played using a bow), just like a modern day violin. We have the Chitra Veena (a.k.a. Gotuvadya), Rudra Veena and the like. Guitar which has been adapted for Hindustani music by Vishwa Mohan Bhat is being called as Mohana Veena, and why not call mandolin as Sri Veena ? Just a passing thought as I started out writing this post!

In the 18th century, Tanjavoor was a great center of music and arts. Syama Shastry, who is considered as one of the “Trinity” of Karnataka Sangeeta  lived in Tanjavoor city. His compositions bear his signature  as ‘Shamakrishna’. He was the priest of Bangaru Kamakshi temple in Tanjavoor, and often addresses his favorite deity as  “Shamakrishna sodari” – the sister of Shamakrishna (Vishnu).  Although numerically his compositions are lesser than those of Tyagaraja or Muttuswamy Dikshita, each of his compositions is indeed a gem.

During Sharabhoji’s reign (1777 AD – 1832AD),  a musician named Bobbili Keshavayya, visited his court. Keshavayya was well known for challenging musicians. Since no other musician in Tanjavoor court were ready to face Keshavayya who was known for his expertise at singing pallavis with extremely complicated rhythmic structures, the responsibility fell on Syama Sastry.

hy22RK-Syama_GD_HY_1380854g

(Picture courtesy: The Hindu,   http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/carrying-on-the-legacy/article4463886.ece)

In the music-duel that followed,  Keshavayya sang a pallavi in Simha nandana tALa, which Shama Sastry comprehended and reproduced. Now, it was Shama Sastry’s turn to challenge Keshavayya next day. That night during his prayers to Goddess Kamakshi, Syama Shastry sang a new composition in a brand new raga – Chintamani, pleading her to protect him at this critical moment  (dEvI brOva samayamidE ati vEgamE vacci).

For the first day of Navaratri, the composition I want to share with you is this – “dEvi brOva samayamide” in Raga Chintamani, played on the mandolin by, who else but U Srinivas, and U Rajesh?

Wishing everyone a very happy time during this Navaratri.

-neelanjana

Ragini-Ragamala-HANDMADE-Painting-Rajasthani-India-Ethnic-Folk-Paper-Fine-Art-190775005906ಅಮರುಕ ಎಂಟನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕವಿ. ಈಗ ಕಾಶ್ಮೀರದ ರಾಜನೆಂದೂ,  ಮಾಹಿಷ್ಮತಿಯ ರಾಜನೆಂದೂ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಇವನು ಅಮರುಶತಕ ವೆಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ನೂರು ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಪದ್ಯಗಳ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣಿನ ನಡುವಿನ ಪ್ರೇಮ. ಅಮರುಕನ ಒಂದೊಂದು ಬಿಡಿಪದ್ಯವೇ ಒಂದೊಂದು ಕಾವ್ಯದಷ್ಟು  ರಸವತ್ತಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ನಂತರದ ಕವಿಗಳು, ವಿಮರ್ಶಕರು ಹೊಗಳಿದ್ದಾರೆ. ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣಿನ ನಡುವಿನ ನವಿರಾದ ಪ್ರೇಮ ವಿರಹ ದುಗುಡ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅಮರುಕನಿಗೆ ಅವನೇ ಸಾಟಿ. ಇವನ ಕಾವ್ಯದ ಹಲವು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ದೊರತಿದ್ದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಪಾಠಾಂತರಗಳಿವೆ – ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪದ್ಯಗಳೆಲ್ಲ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಆಗಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ, ನಂತರದ ಕೆಲವು ಕವಿಗಳೂ ಅಮರುಕನದ್ದೆಂದು ಕೆಲವು ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಿಸಿಯೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಇವೆಲ್ಲಾ ಸೇರಿಸಿ, ಅಮರುಕನದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಸುಮಾರು ೧೬೦ ಪದ್ಯಗಳಿವೆ.

ಇವನ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕಥೆಯೂ ಇದೆ. ಮಂಡನಮಿಶ್ರರ ಹೆಂಡತಿ ಉಭಯಭಾರತಿಯ ಜೊತೆ  ಆದಿಶಂಕರರ ವಾದ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆಕೆ ಸಾಂಸಾರಿಕ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡಲು, ಬಾಲ ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿದ್ದ ಶಂಕರರು ತಮ್ಮ ಅನುಭವದಿಂದಲೇ ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸತ್ತು ಹೋಗಿದ್ದ ಅಮರುಕನ ದೇಹದಲ್ಲಿ  ಪರಕಾಯ ಪ್ರವೇಶಮಾಡಿದ್ದರೆಂದೂ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬರೆದ ಪದ್ಯಗಳೇ ಈ ಅಮರುಶತಕವೆಂದೂ ಕೆಲವು ಶಂಕರ ವಿಜಯ ಕಾವ್ಯಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆ ಹೇಗೇ ಇರಲಿ  – ಅಮರು ಬರೆದ ಪದ್ಯಗಳು ಸಾವಿರದಿನ್ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ರಸಿಕರ ಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ. ಅಂದ ಹಾಗೆ , ಎಸ್ ಎಲ್ ಭೈರಪ್ಪ ಅವರ ’ಸಾರ್ಥ’ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಓದಿದ್ದವರಿಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅಮರುಕನ ಪಾತ್ರ ನೆನಪಾದರೂ ಆಗಬಹುದೇನೋ.

ಅಮರುಕನ ಪದ್ಯಗಳು ಅವುಗಳ ಲಾಲಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ. ಹಾಗಾಗಿ ಅವುಗಳ ಅನುವಾದ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಷ್ಟವೇ ಆದರೂ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಹಳ ತೃಪ್ತಿ ಕೊಡುವಂತಹವು. ನಾನು ಮಾಡಿರುವ ಅನುವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ.

****
ಯಾವಾಗಲೋ ಒಮ್ಮೆ ನಾಯಕಿ ತನ್ನ ನಲ್ಲನಲ್ಲಿ ಹುಸಿಮುನಿಸು ತೋರಿದಳು. ಆದರೆ ಅದು ಸುಳ್ಳು ಎಂದರಿಯದ ಅವನು ದೂರವಾಗಿಬಿಟ್ಟ. ಈಗ ಇವಳಿಗೆ ಉಳಿದಿದ್ದೇನು? ಬರೀ ಒಂಟಿತನ. ತನ್ನ ಕೊರಗನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ಗೆಳತಿಯಿದ್ದಾಳಲ್ಲ, ಸದ್ಯ! ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಇವಳ ಪಾಡು ಏನಾಗುತ್ತಿತ್ತೋ!  (ಅಮರುಶತಕ: ೧೫)

ಯಾವುದೋ ಹುಸಿಮುನಿಸಿನಲಿ ನಾ ಸುಮ್ಮನೇ ಹೋಗೆನ್ನಲು
ಕಲ್ಲು ಮನದಾ ನಲ್ಲ ತಟ್ಟನೆ ಸಜ್ಜೆ ಯಿಂದಲಿ ಎದ್ದು ತಾ
ಭರದಿ ಪ್ರೇಮವ ಗೆಳತಿ ಹೇವದಿ ಮುರಿಯುತಲಿ ದೂರಾದರೂ
ನಾಚದೀ ಮನವವನೆಡೆಗೆ ಹೋಗುವುದಕೇನನು ಮಾಡಲೇ?

ನಲ್ಲನಿಗೆ ತನ್ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿದ್ದ ಪ್ರೇಮ ದೂರವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಅನಿಸಿಕೆ ಇವಳಲ್ಲಿ. ಆದರೆ ಅವನನ್ನೇ ನೆನೆವುದನ್ನೂ ಬಿಡಲಾರಳು. ತನ್ನ ಅಳಲನ್ನು ತನ್ನ ಗೆಳತಿಗಲ್ಲದೇ ಇನ್ನಾರಿಗೆ ತಾನೇ ಹೇಳುವಳು? (ಅಮರುಶತಕ – ೩೮)

ಒಲವಿನಾ ಕಟ್ಟುಗಳನೆಲ್ಲ  ಕಳಚಿ
ಬಲುದೂರವಾಗಿಸಿದ ಪ್ರೀತಿಯಾದರವ
ನಲುಮೆ ಭಾವಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಸರಿಸಿ
ಸಲೆ ಹೊಸಬನಂತವನು ದೂರ ಹೋದ!

ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡರೂ ಈ ಕಡೆಗಣಿಕೆಯನ್ನು
ಮುನ್ನದಾದಿನಗಳನೆ ಮತ್ತೆ ನೆನೆನೆನೆದೂ
ನುಚ್ಚುನೂರಾಗದೆಯೆ ಉಳಿಯಿತೇಕೆ
ಎನ್ನೆದೆಯು ಎಂಬುದನು ನಾನರಿಯೆ ಗೆಳತಿ!

ಆ ಗೆಳತಿಯೋ ಸ್ವಲ್ಪ ಲೋಕದ ರೀತಿ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಅರಿತವಳು ಅಂತ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಕೊಡುವ ಸಲಹೆಯೇನೋ ತಕ್ಕದ್ದೇ. ಆದರೆ, ಪ್ರೇಮದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವಳಿಗೆ ಆ ಸಲಹೆ ಒಪ್ಪುತ್ತದೆಯೇ? ( ಅಮರುಶತಕ: ೭೦)

ಬಾಳನೆಲ್ಲವು ನೀನು ಮುಗುದೆತನದಲ್ಲಿಯೇ
ಹಾಳು ಮಾಡಲು ಹೊರಟಿರುವೆಯೇಕೆ ಹೆಣ್ಣೆ?
ಬಿಟ್ಟು ನೇರದ ದಾರಿ ತುಸುಸೆಡವು ತೋರಿಸುತ
ದಿಟ್ಟೆಯಾಗುವುದಿಂದು ನಿನಗೆ ಬಹು ಒಳಿತು!

ಮುದದಿ ಗೆಳತಿಯು ಹೀಗೆ ಕಿವಿಮಾತು ಹೇಳಿರಲು
ಬೆದರುಮೊಗದಲ್ಲೀಕೆ  ಮರುನುಡಿಯುತಿಹಳು
ಮೆಲ್ಲ ನುಡಿ ಸಖಿ ನೀನು! ಕೇಳಿಬಿಟ್ಟಾನವನು
ನಲ್ಲ ನೆಲೆನಿಂತಿರುವನೆನ್ನ ಎದೆಯಲ್ಲೆ!

ಕೋಪ ಕಳೆದು ಮತ್ತೆ ಬರುವನೇನೋ ಪ್ರಿಯಕರ ಎಂದು ಇವಳು ಕಾದದ್ದೇ ಬಂತು. ಅವನು ಬರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಕೋಪ ಮೀರಿ ಗೆಳತಿಗೆ ಈತನನ್ನು ಮರೆಯುತ್ತೇನೆಂದು ಅವಳು ಹೇಳಿದ್ದು ನಿಜವೇ? (ಅಮರುಶತಕ: ೭೩)

ಗೆಳತಿ! ನನ್ನೆದೆ
ಒಡೆದರೂ ಸರಿ ;
ಎನ್ನೊಡಲ ಆ ಮದನ
ಸೊರಗಿಸಿದರೂ ಸರಿ ;
ಒಂದೆಡೆ ನಿಲ್ಲದವನಲ್ಲಿ
ನಾನದೆಂತು ಒಲವನಿಡಲೇ?

ಹೀಗೆ ಸಿಟ್ಟಿನಲಿ
ಸೆಡವಿನಲಿ ನುಡಿಯುತ್ತಲೇ
ನಲ್ಲನ ದಾರಿಯ
ಕಳವಳದಲಿ
ಬಿಡದೇ ನೋಡಿದಳು
ಚಿಗರೆಗಣ್ಣಿ!

ಇವಳ ಪುಣ್ಯವೋ ಅವನ ಪುಣ್ಯವೋ, ಕೊನೆಗೂ ಪ್ರಿಯತಮ ತನ್ನಲ್ಲಿಗೆ ಮರಳುತಿದ್ದಾನೆಂಬ ಸಿಹಿ ಸುದ್ದಿ ಹೇಗೋ ಇವಳಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿತು. ಆದರೆ ಬಂದವನನ್ನು ಹಾಗೇ ಕರೆದು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟರೆ ಅದು ಇವಳ ಅಭಿಮಾನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕುದೇ? ಶಾಂತಂ ಪಾಪಂ! ಸರಿಯಾದ ತಯಾರಿಯನ್ನೇ ನಡೆಸಿದ್ದಾಳೆ ಈಕೆ. ಆದರೆ ಗೆಲುವು ಯಾರದ್ದು? ಕಾಯ್ದು ನೋಡುವುದೊಂದೇ ದಾರಿ (ಅಮರುಶತಕ: ೯೨)

ಹುಬ್ಬು ಗಂಟಿಕ್ಕಿದ್ದಾಯಿತು

ಬಹುಕಾಲ
ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿರುವುದನು
ರೂಢಿಸಿದ್ದಾಯ್ತು

ಜೊತೆಗೆ ಅಳುವುದ
ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಲಿಸಿದ್ದಾಯಿತು
ನಗುವನೊತ್ತಾಯದಲಿ
ಮೌನದಲಿ ನಿಲಿಸಾಯ್ತು

ಮನಸ ಹೇಗೋ
ಗಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತ
ಕಡುದಿಟ್ಟತನದಲಿ
ಕಟ್ಟಿರಿಸಿದ್ದಾಯಿತು

ಹಮ್ಮು ಬಿಡದಿರಲಿಕೆ
ಎಲ್ಲ ಅಣಿಗೊಳಿಸಾಯ್ತು
ಇನ್ನು ಗೆಲುವನು
ದೇವರಿಗೇ ಬಿಟ್ಟಾಯ್ತು

ಅಂತೂ ಕಾತರದಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದವಳಿಗೆ ನಲ್ಲ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಬಂದುದು ಕಂಡಿತಲ್ಲ. ಏನು ಮಾಡುವಳು  ಅವಳೀಗ? ನೇರವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಒಪ್ಪುವಳೇ? ಅಪ್ಪುವಳೇ? ಮತ್ತೆ ಹುಸಿಮುನಿಸು ತೋರಬಾರದಲ್ಲವೇ? ( ಅಮರುಶತಕ: ೧೫)

ನಲ್ಲ ಬಂದುದ ನೋಡಿ ನಿಂತು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತ
ಪಕ್ಕದಲಿ ಕೂರುವುದ ತಪ್ಪಿಸಿದಳು ;
ತಾಂಬೂಲವನು ಕೊಡುವ ನೆವದಿಂದ ಒಳಹೋಗಿ
ಅಪ್ಪುಗೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯನು ತಂದಿಟ್ಟಳು ;
ಜೊತೆಯ ಪರಿಜನರೊಡನೆ ತೊಡಗುತ್ತ ಸೋಗಿನಲಿ
ಅವನ ಮಾತಿಗೆ ತಾನು  ಸಿಗದಿದ್ದಳು ;
ಮಾಡುವುಪಚಾರದಲಿ ಕೊರತೆಯನು ಕಾಣಿಸದೆ
ಚದುರೆ ಮನಸಿನ ಮುನಿಸ ಮೈವೆತ್ತಳು !

ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ನಡೆದರೆ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರೇಯಸಿಯ ಅಂತರಂಗ ತಿಳಿಯದೇ ಹೋದೀತೇ? ಇವಳು ಏನು ಜಾಣತನ ಮಾಡಿದರೂ, ಅವನು ಬಳಿಗೆ ಬಾರದೇ ಹೋಗುವನೇ? ( ಅಮರುಶತಕ: ೪೪)

ದೂರದಿಂದಲಿ ಹುರುಪಿನಲಿ
ಬಂದರೆಲ್ಲಿಗೋ ಜಾರಿದವು
ಮಾತನಾಡಿಸಲು
ಥಟ್ಟನೇ ಬಿರಿದವು
ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ
ಕೆಂಪಾದುವು
ಉಡುಗೆಯನು  ಹಿಡಿಯೆ
ಸಿಟ್ಟಿನಲಿ ಹುಬ್ಬ ಗಂಟಿಕ್ಕಿದವು

ಪಾದವೇ ಗತಿಯೆನುತ
ಅವಳಡಿಗೆ ಬೀಳಲು
ಚಣ ಮಾತ್ರದಲಿ
ನೀರು ತುಂಬಿದವು

ಹಾ! ಏನಚ್ಚರಿಯೊ!
ಇವಳ ಕಣ್ಣುಗಳು
ನಲ್ಲನ ತಪ್ಪಿಗೆ  ತಕ್ಕ
ಚತುರತೆಯ ತಾಳಿಹವು!

ಅಂತೂ ಅವನು ಇವಳ ಕಾಲಿಗೆ ಬಿದ್ದನಲ್ಲ? ಇನ್ನು ಮುನಿಸೇಕಿರುವುದು? ಅಂತೂ ಇಂತೂ ಕಥೆ ಸುಖಾಂತ!

(ಕೊ: ಅಮರುಶತಕದ ಪದ್ಯಗಳೆಲ್ಲ ಬಿಡಿಹೂಗಳಂತೆ, ಬಿಡಿಮುತ್ತುಗಳಂತೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತಕಗಳೆಂದೇ ಹೆಸರು. ನಾನು ಕೆಲವನ್ನು ಒಂದಾದರೊಂದು ಬರುವಂದೆ ಸೇರಿಸಿ, ಒಂದು ಕಥೆಯಂತೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ ಅಷ್ಟೇ! )

Picture courtesy: http://www.artnindia.com/wp-content/uploads/imported/Ragini-Ragamala-HANDMADE-Painting-Rajasthani-India-Ethnic-Folk-Paper-Fine-Art-190775005906.jpg

(ಕಳೆದ ತಿಂಗಳು ನಿಲುಮೆ.ನೆಟ್ http://www.nilume.net/  ಗೆಂದು ಬರೆದ ಬರಹವನ್ನು, ಇಲ್ಲಿಯೂ ಇಂದು ಹಾಕಿದೆ)

 

 

Who hasn’t heard of Kalidasa’s opening verse from Raghuvamsha that shows how inseparable Shiva and Shakti, that goes as follows?

वागर्थाविव सम्पृक्तौ वागर्थ प्रतिपत्तयॆ |
जगतः पितरौ वन्दे पार्वती परमेश्वरौ ॥

 

Uma-Maheshwara  (9th century) Currently in Chicago Institute of Art

Uma-Maheshwara (9th century) Currently in Chicago Institute of Art

(Picture taken from : http://satyamshivamsundaram.blogspot.com/2010/10/art-indian-but-not-in-india.html)

vAgarthAviva samprktau vAgartha pratipattayE
jagataH pitarau vandE pArvatI paramEshvarau

(Veneration to the parents of the world, Parvati and Parameshwara
Who remain inseparable as the word, and it’s meaning )

Here is the Kannada translation of the same verse, which I had written a while ago:

ತಲೆವಾಗುವೆ ನಾ ಶಿವಶಿವೆಗೆ
ಜಗದಲಿ ಎಲ್ಲರ ಹೆತ್ತವರ;
ಬಿಡದೊಡಗೂಡಿಯೆ ಇಹರಲ್ಲ!
ಮಾತಿಗೆ ಬೆಸೆದಿಹ ಹುರುಳಂತೆ

When I was thinking about this verse, I was also reminded of couple of earlier translations about Shiva and Shakti which I had done(You can find them here and here). Then I ended up reading a few more verses about Shiva in the subhashita compilation called “Subhashita Ratna Bhandagara” (This is available on Google Books for those of you interested! Yay! )

Among the verses, I found the following verse very interesting:

च्युतं इन्दोर्लेखं रतिकलहभग्नम् च वलयं
द्वयं चक्रीकृत्य प्रहसितमुखी शैलतनया
अवोचद् यं पश्येत्यवतु स शिवः सा च गिरिजा
स च क्रीडाचन्द्रो दशनकिरणापूरिततनुः ||

chyutAm indorlekhAM ratikalahabhagnaM cha valayaM
dvayaM chakrIkRRitya prahasitamukhI shailatanayA |
avochad yaM pashyetyavatu sa shivaH sA cha girijA
sa cha krIDAchandro dashanakiraNApUritatanuH || (Vidyakara: 47)||

(Original source of the shloka is likely Vidyakara’s compilation called Subhashita Ratna Kosha – who in turn may have taken it from another earlier source )

Here is my translation of this verse in Kannada:

ಇರುಳಿನಪ್ಪುಗೆಯಲೊಡೆದ ಕಡಗವನು ಉರುಳಿ ಹೋಗಿದ್ದ ಎಳೆಯ ಚಂದಿರನ
ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಸುತ ಬಳೆಯ ಮಾಡುತಲಿ ಗಿರಿಜೆ ಶಿವನೆಡೆಗೆ ನಗುತ “ನೋಡಿಲ್ಲಿ”
ಎನುತ  ಬಾಯ್ದೆರೆಯೆ ಅವಳ ಹಲ್ಲುಗಳಕಾಂತಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ತನ್ನ ಮೈದುಂಬಿ
ಹೊಳೆವ ಚಂದಿರನು ಜೊತೆಗೆ ಶಿವಶಿವೆಯ ಸೇರಿ ಕಾಪಿಡಲಿ! ನಮ್ಮ ಕಾಪಿಡಲಿ!

(Although it is not a verbatim translation, I hope I have captured the essence of the verse)

The musician/composer G.N.Balasubramaniam, popularly known as GNB passed away on May 1st, 1965. And on this day it is quite appropriate that I am thinking and writing about Shiva-Shakti! GNB was an innovator, and he composed in some ragas that he brought to life. The raga Shiva Shakti was also one such raga. He has a very catchy composition this rare raga:

You can listen to this composition by Smt P Ramaa here in this YouTube video link.

Sometime ago, I had composed a swarajati in this raga, and I thought it was appropriate to share it with the readers on this day of remembering the great GNB:

Please listen to this composition!  Feel free to post your thoughts about the composition either on this post or on the MixCloud track.

-neelanjana

Hits

  • 249,579

My book “Hamsanada” for iPad, iPhone or iPod

A Collection of  Samskrta Subhashitas, translated to Kannada

http://www.saarangamedia.com/product/hamsanada

My Book, on Google Play!

My Book Hamsanada, on Google Play

My Book Hamsanada, on Google Play

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 1,283 other followers

Top Rated

ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೀಗಂದರು:

"ಅಲ್ಲಿದೆ ನಮ್ಮ ಮನೆ…ಇಲ್ಲಿ ಬಂದೆ ಸುಮ್ಮನೆ… ಎಂಬ ಘೋಷ ವಾಕ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಬ್ಲಾಗ್ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವರು ನೀಲಾಂಜನ. ಅಲ್ಲಿದೆ ನಮ್ಮ ಮನೆ ಕನ್ನಡದ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತಾ ಇದೆ. ಕನ್ನಡದ ವಚನಗಳು, ಸಂಸ್ಕೃತ ಸುಭಾಷಿತಗಳು ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಸಂಗೀತ ಹೀಗೆ ಹಲವು ಲೋಕವನ್ನು ಈ ಬ್ಲಾಗ್ ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ." ಅವಧಿ, ಮೇ ೧೫, ೨೦೦೮
October 2014
M T W T F S S
« Sep    
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  

ಬಗೆ ಬಗೆ ಬರಹ

about.me

Ramaprasad K V

Ramaprasad K V

ಕನ್ನಡಿಗ. Musicphile. Bibliophile. Astrophile. Blogophile. Twitterphile.

Archives

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 1,283 other followers