You are currently browsing the category archive for the ‘ಕವಿತೆ’ category.

Ragini-Ragamala-HANDMADE-Painting-Rajasthani-India-Ethnic-Folk-Paper-Fine-Art-190775005906ಅಮರುಕ ಎಂಟನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕವಿ. ಈಗ ಕಾಶ್ಮೀರದ ರಾಜನೆಂದೂ,  ಮಾಹಿಷ್ಮತಿಯ ರಾಜನೆಂದೂ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಇವನು ಅಮರುಶತಕ ವೆಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ನೂರು ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಪದ್ಯಗಳ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣಿನ ನಡುವಿನ ಪ್ರೇಮ. ಅಮರುಕನ ಒಂದೊಂದು ಬಿಡಿಪದ್ಯವೇ ಒಂದೊಂದು ಕಾವ್ಯದಷ್ಟು  ರಸವತ್ತಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ನಂತರದ ಕವಿಗಳು, ವಿಮರ್ಶಕರು ಹೊಗಳಿದ್ದಾರೆ. ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣಿನ ನಡುವಿನ ನವಿರಾದ ಪ್ರೇಮ ವಿರಹ ದುಗುಡ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅಮರುಕನಿಗೆ ಅವನೇ ಸಾಟಿ. ಇವನ ಕಾವ್ಯದ ಹಲವು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ದೊರತಿದ್ದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಪಾಠಾಂತರಗಳಿವೆ – ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪದ್ಯಗಳೆಲ್ಲ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಆಗಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ, ನಂತರದ ಕೆಲವು ಕವಿಗಳೂ ಅಮರುಕನದ್ದೆಂದು ಕೆಲವು ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಿಸಿಯೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಇವೆಲ್ಲಾ ಸೇರಿಸಿ, ಅಮರುಕನದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಸುಮಾರು ೧೬೦ ಪದ್ಯಗಳಿವೆ.

ಇವನ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕಥೆಯೂ ಇದೆ. ಮಂಡನಮಿಶ್ರರ ಹೆಂಡತಿ ಉಭಯಭಾರತಿಯ ಜೊತೆ  ಆದಿಶಂಕರರ ವಾದ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆಕೆ ಸಾಂಸಾರಿಕ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡಲು, ಬಾಲ ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿದ್ದ ಶಂಕರರು ತಮ್ಮ ಅನುಭವದಿಂದಲೇ ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸತ್ತು ಹೋಗಿದ್ದ ಅಮರುಕನ ದೇಹದಲ್ಲಿ  ಪರಕಾಯ ಪ್ರವೇಶಮಾಡಿದ್ದರೆಂದೂ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬರೆದ ಪದ್ಯಗಳೇ ಈ ಅಮರುಶತಕವೆಂದೂ ಕೆಲವು ಶಂಕರ ವಿಜಯ ಕಾವ್ಯಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆ ಹೇಗೇ ಇರಲಿ  – ಅಮರು ಬರೆದ ಪದ್ಯಗಳು ಸಾವಿರದಿನ್ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ರಸಿಕರ ಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ. ಅಂದ ಹಾಗೆ , ಎಸ್ ಎಲ್ ಭೈರಪ್ಪ ಅವರ ’ಸಾರ್ಥ’ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಓದಿದ್ದವರಿಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅಮರುಕನ ಪಾತ್ರ ನೆನಪಾದರೂ ಆಗಬಹುದೇನೋ.

ಅಮರುಕನ ಪದ್ಯಗಳು ಅವುಗಳ ಲಾಲಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ. ಹಾಗಾಗಿ ಅವುಗಳ ಅನುವಾದ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಷ್ಟವೇ ಆದರೂ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಹಳ ತೃಪ್ತಿ ಕೊಡುವಂತಹವು. ನಾನು ಮಾಡಿರುವ ಅನುವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ.

****
ಯಾವಾಗಲೋ ಒಮ್ಮೆ ನಾಯಕಿ ತನ್ನ ನಲ್ಲನಲ್ಲಿ ಹುಸಿಮುನಿಸು ತೋರಿದಳು. ಆದರೆ ಅದು ಸುಳ್ಳು ಎಂದರಿಯದ ಅವನು ದೂರವಾಗಿಬಿಟ್ಟ. ಈಗ ಇವಳಿಗೆ ಉಳಿದಿದ್ದೇನು? ಬರೀ ಒಂಟಿತನ. ತನ್ನ ಕೊರಗನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ಗೆಳತಿಯಿದ್ದಾಳಲ್ಲ, ಸದ್ಯ! ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಇವಳ ಪಾಡು ಏನಾಗುತ್ತಿತ್ತೋ!  (ಅಮರುಶತಕ: ೧೫)

ಯಾವುದೋ ಹುಸಿಮುನಿಸಿನಲಿ ನಾ ಸುಮ್ಮನೇ ಹೋಗೆನ್ನಲು
ಕಲ್ಲು ಮನದಾ ನಲ್ಲ ತಟ್ಟನೆ ಸಜ್ಜೆ ಯಿಂದಲಿ ಎದ್ದು ತಾ
ಭರದಿ ಪ್ರೇಮವ ಗೆಳತಿ ಹೇವದಿ ಮುರಿಯುತಲಿ ದೂರಾದರೂ
ನಾಚದೀ ಮನವವನೆಡೆಗೆ ಹೋಗುವುದಕೇನನು ಮಾಡಲೇ?

ನಲ್ಲನಿಗೆ ತನ್ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿದ್ದ ಪ್ರೇಮ ದೂರವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಅನಿಸಿಕೆ ಇವಳಲ್ಲಿ. ಆದರೆ ಅವನನ್ನೇ ನೆನೆವುದನ್ನೂ ಬಿಡಲಾರಳು. ತನ್ನ ಅಳಲನ್ನು ತನ್ನ ಗೆಳತಿಗಲ್ಲದೇ ಇನ್ನಾರಿಗೆ ತಾನೇ ಹೇಳುವಳು? (ಅಮರುಶತಕ – ೩೮)

ಒಲವಿನಾ ಕಟ್ಟುಗಳನೆಲ್ಲ  ಕಳಚಿ
ಬಲುದೂರವಾಗಿಸಿದ ಪ್ರೀತಿಯಾದರವ
ನಲುಮೆ ಭಾವಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಸರಿಸಿ
ಸಲೆ ಹೊಸಬನಂತವನು ದೂರ ಹೋದ!

ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡರೂ ಈ ಕಡೆಗಣಿಕೆಯನ್ನು
ಮುನ್ನದಾದಿನಗಳನೆ ಮತ್ತೆ ನೆನೆನೆನೆದೂ
ನುಚ್ಚುನೂರಾಗದೆಯೆ ಉಳಿಯಿತೇಕೆ
ಎನ್ನೆದೆಯು ಎಂಬುದನು ನಾನರಿಯೆ ಗೆಳತಿ!

ಆ ಗೆಳತಿಯೋ ಸ್ವಲ್ಪ ಲೋಕದ ರೀತಿ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಅರಿತವಳು ಅಂತ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಕೊಡುವ ಸಲಹೆಯೇನೋ ತಕ್ಕದ್ದೇ. ಆದರೆ, ಪ್ರೇಮದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವಳಿಗೆ ಆ ಸಲಹೆ ಒಪ್ಪುತ್ತದೆಯೇ? ( ಅಮರುಶತಕ: ೭೦)

ಬಾಳನೆಲ್ಲವು ನೀನು ಮುಗುದೆತನದಲ್ಲಿಯೇ
ಹಾಳು ಮಾಡಲು ಹೊರಟಿರುವೆಯೇಕೆ ಹೆಣ್ಣೆ?
ಬಿಟ್ಟು ನೇರದ ದಾರಿ ತುಸುಸೆಡವು ತೋರಿಸುತ
ದಿಟ್ಟೆಯಾಗುವುದಿಂದು ನಿನಗೆ ಬಹು ಒಳಿತು!

ಮುದದಿ ಗೆಳತಿಯು ಹೀಗೆ ಕಿವಿಮಾತು ಹೇಳಿರಲು
ಬೆದರುಮೊಗದಲ್ಲೀಕೆ  ಮರುನುಡಿಯುತಿಹಳು
ಮೆಲ್ಲ ನುಡಿ ಸಖಿ ನೀನು! ಕೇಳಿಬಿಟ್ಟಾನವನು
ನಲ್ಲ ನೆಲೆನಿಂತಿರುವನೆನ್ನ ಎದೆಯಲ್ಲೆ!

ಕೋಪ ಕಳೆದು ಮತ್ತೆ ಬರುವನೇನೋ ಪ್ರಿಯಕರ ಎಂದು ಇವಳು ಕಾದದ್ದೇ ಬಂತು. ಅವನು ಬರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಕೋಪ ಮೀರಿ ಗೆಳತಿಗೆ ಈತನನ್ನು ಮರೆಯುತ್ತೇನೆಂದು ಅವಳು ಹೇಳಿದ್ದು ನಿಜವೇ? (ಅಮರುಶತಕ: ೭೩)

ಗೆಳತಿ! ನನ್ನೆದೆ
ಒಡೆದರೂ ಸರಿ ;
ಎನ್ನೊಡಲ ಆ ಮದನ
ಸೊರಗಿಸಿದರೂ ಸರಿ ;
ಒಂದೆಡೆ ನಿಲ್ಲದವನಲ್ಲಿ
ನಾನದೆಂತು ಒಲವನಿಡಲೇ?

ಹೀಗೆ ಸಿಟ್ಟಿನಲಿ
ಸೆಡವಿನಲಿ ನುಡಿಯುತ್ತಲೇ
ನಲ್ಲನ ದಾರಿಯ
ಕಳವಳದಲಿ
ಬಿಡದೇ ನೋಡಿದಳು
ಚಿಗರೆಗಣ್ಣಿ!

ಇವಳ ಪುಣ್ಯವೋ ಅವನ ಪುಣ್ಯವೋ, ಕೊನೆಗೂ ಪ್ರಿಯತಮ ತನ್ನಲ್ಲಿಗೆ ಮರಳುತಿದ್ದಾನೆಂಬ ಸಿಹಿ ಸುದ್ದಿ ಹೇಗೋ ಇವಳಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿತು. ಆದರೆ ಬಂದವನನ್ನು ಹಾಗೇ ಕರೆದು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟರೆ ಅದು ಇವಳ ಅಭಿಮಾನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕುದೇ? ಶಾಂತಂ ಪಾಪಂ! ಸರಿಯಾದ ತಯಾರಿಯನ್ನೇ ನಡೆಸಿದ್ದಾಳೆ ಈಕೆ. ಆದರೆ ಗೆಲುವು ಯಾರದ್ದು? ಕಾಯ್ದು ನೋಡುವುದೊಂದೇ ದಾರಿ (ಅಮರುಶತಕ: ೯೨)

ಹುಬ್ಬು ಗಂಟಿಕ್ಕಿದ್ದಾಯಿತು

ಬಹುಕಾಲ
ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿರುವುದನು
ರೂಢಿಸಿದ್ದಾಯ್ತು

ಜೊತೆಗೆ ಅಳುವುದ
ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಲಿಸಿದ್ದಾಯಿತು
ನಗುವನೊತ್ತಾಯದಲಿ
ಮೌನದಲಿ ನಿಲಿಸಾಯ್ತು

ಮನಸ ಹೇಗೋ
ಗಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತ
ಕಡುದಿಟ್ಟತನದಲಿ
ಕಟ್ಟಿರಿಸಿದ್ದಾಯಿತು

ಹಮ್ಮು ಬಿಡದಿರಲಿಕೆ
ಎಲ್ಲ ಅಣಿಗೊಳಿಸಾಯ್ತು
ಇನ್ನು ಗೆಲುವನು
ದೇವರಿಗೇ ಬಿಟ್ಟಾಯ್ತು

ಅಂತೂ ಕಾತರದಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದವಳಿಗೆ ನಲ್ಲ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಬಂದುದು ಕಂಡಿತಲ್ಲ. ಏನು ಮಾಡುವಳು  ಅವಳೀಗ? ನೇರವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಒಪ್ಪುವಳೇ? ಅಪ್ಪುವಳೇ? ಮತ್ತೆ ಹುಸಿಮುನಿಸು ತೋರಬಾರದಲ್ಲವೇ? ( ಅಮರುಶತಕ: ೧೫)

ನಲ್ಲ ಬಂದುದ ನೋಡಿ ನಿಂತು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತ
ಪಕ್ಕದಲಿ ಕೂರುವುದ ತಪ್ಪಿಸಿದಳು ;
ತಾಂಬೂಲವನು ಕೊಡುವ ನೆವದಿಂದ ಒಳಹೋಗಿ
ಅಪ್ಪುಗೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯನು ತಂದಿಟ್ಟಳು ;
ಜೊತೆಯ ಪರಿಜನರೊಡನೆ ತೊಡಗುತ್ತ ಸೋಗಿನಲಿ
ಅವನ ಮಾತಿಗೆ ತಾನು  ಸಿಗದಿದ್ದಳು ;
ಮಾಡುವುಪಚಾರದಲಿ ಕೊರತೆಯನು ಕಾಣಿಸದೆ
ಚದುರೆ ಮನಸಿನ ಮುನಿಸ ಮೈವೆತ್ತಳು !

ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ನಡೆದರೆ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರೇಯಸಿಯ ಅಂತರಂಗ ತಿಳಿಯದೇ ಹೋದೀತೇ? ಇವಳು ಏನು ಜಾಣತನ ಮಾಡಿದರೂ, ಅವನು ಬಳಿಗೆ ಬಾರದೇ ಹೋಗುವನೇ? ( ಅಮರುಶತಕ: ೪೪)

ದೂರದಿಂದಲಿ ಹುರುಪಿನಲಿ
ಬಂದರೆಲ್ಲಿಗೋ ಜಾರಿದವು
ಮಾತನಾಡಿಸಲು
ಥಟ್ಟನೇ ಬಿರಿದವು
ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ
ಕೆಂಪಾದುವು
ಉಡುಗೆಯನು  ಹಿಡಿಯೆ
ಸಿಟ್ಟಿನಲಿ ಹುಬ್ಬ ಗಂಟಿಕ್ಕಿದವು

ಪಾದವೇ ಗತಿಯೆನುತ
ಅವಳಡಿಗೆ ಬೀಳಲು
ಚಣ ಮಾತ್ರದಲಿ
ನೀರು ತುಂಬಿದವು

ಹಾ! ಏನಚ್ಚರಿಯೊ!
ಇವಳ ಕಣ್ಣುಗಳು
ನಲ್ಲನ ತಪ್ಪಿಗೆ  ತಕ್ಕ
ಚತುರತೆಯ ತಾಳಿಹವು!

ಅಂತೂ ಅವನು ಇವಳ ಕಾಲಿಗೆ ಬಿದ್ದನಲ್ಲ? ಇನ್ನು ಮುನಿಸೇಕಿರುವುದು? ಅಂತೂ ಇಂತೂ ಕಥೆ ಸುಖಾಂತ!

(ಕೊ: ಅಮರುಶತಕದ ಪದ್ಯಗಳೆಲ್ಲ ಬಿಡಿಹೂಗಳಂತೆ, ಬಿಡಿಮುತ್ತುಗಳಂತೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತಕಗಳೆಂದೇ ಹೆಸರು. ನಾನು ಕೆಲವನ್ನು ಒಂದಾದರೊಂದು ಬರುವಂದೆ ಸೇರಿಸಿ, ಒಂದು ಕಥೆಯಂತೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ ಅಷ್ಟೇ! )

Picture courtesy: http://www.artnindia.com/wp-content/uploads/imported/Ragini-Ragamala-HANDMADE-Painting-Rajasthani-India-Ethnic-Folk-Paper-Fine-Art-190775005906.jpg

(ಕಳೆದ ತಿಂಗಳು ನಿಲುಮೆ.ನೆಟ್ http://www.nilume.net/  ಗೆಂದು ಬರೆದ ಬರಹವನ್ನು, ಇಲ್ಲಿಯೂ ಇಂದು ಹಾಕಿದೆ)

 

 

Who hasn’t heard of Kalidasa’s opening verse from Raghuvamsha that shows how inseparable Shiva and Shakti, that goes as follows?

वागर्थाविव सम्पृक्तौ वागर्थ प्रतिपत्तयॆ |
जगतः पितरौ वन्दे पार्वती परमेश्वरौ ॥

 

Uma-Maheshwara  (9th century) Currently in Chicago Institute of Art

Uma-Maheshwara (9th century) Currently in Chicago Institute of Art

(Picture taken from : http://satyamshivamsundaram.blogspot.com/2010/10/art-indian-but-not-in-india.html)

vAgarthAviva samprktau vAgartha pratipattayE
jagataH pitarau vandE pArvatI paramEshvarau

(Veneration to the parents of the world, Parvati and Parameshwara
Who remain inseparable as the word, and it’s meaning )

Here is the Kannada translation of the same verse, which I had written a while ago:

ತಲೆವಾಗುವೆ ನಾ ಶಿವಶಿವೆಗೆ
ಜಗದಲಿ ಎಲ್ಲರ ಹೆತ್ತವರ;
ಬಿಡದೊಡಗೂಡಿಯೆ ಇಹರಲ್ಲ!
ಮಾತಿಗೆ ಬೆಸೆದಿಹ ಹುರುಳಂತೆ

When I was thinking about this verse, I was also reminded of couple of earlier translations about Shiva and Shakti which I had done(You can find them here and here). Then I ended up reading a few more verses about Shiva in the subhashita compilation called “Subhashita Ratna Bhandagara” (This is available on Google Books for those of you interested! Yay! )

Among the verses, I found the following verse very interesting:

च्युतं इन्दोर्लेखं रतिकलहभग्नम् च वलयं
द्वयं चक्रीकृत्य प्रहसितमुखी शैलतनया
अवोचद् यं पश्येत्यवतु स शिवः सा च गिरिजा
स च क्रीडाचन्द्रो दशनकिरणापूरिततनुः ||

chyutAm indorlekhAM ratikalahabhagnaM cha valayaM
dvayaM chakrIkRRitya prahasitamukhI shailatanayA |
avochad yaM pashyetyavatu sa shivaH sA cha girijA
sa cha krIDAchandro dashanakiraNApUritatanuH || (Vidyakara: 47)||

(Original source of the shloka is likely Vidyakara’s compilation called Subhashita Ratna Kosha – who in turn may have taken it from another earlier source )

Here is my translation of this verse in Kannada:

ಇರುಳಿನಪ್ಪುಗೆಯಲೊಡೆದ ಕಡಗವನು ಉರುಳಿ ಹೋಗಿದ್ದ ಎಳೆಯ ಚಂದಿರನ
ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಸುತ ಬಳೆಯ ಮಾಡುತಲಿ ಗಿರಿಜೆ ಶಿವನೆಡೆಗೆ ನಗುತ “ನೋಡಿಲ್ಲಿ”
ಎನುತ  ಬಾಯ್ದೆರೆಯೆ ಅವಳ ಹಲ್ಲುಗಳಕಾಂತಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ತನ್ನ ಮೈದುಂಬಿ
ಹೊಳೆವ ಚಂದಿರನು ಜೊತೆಗೆ ಶಿವಶಿವೆಯ ಸೇರಿ ಕಾಪಿಡಲಿ! ನಮ್ಮ ಕಾಪಿಡಲಿ!

(Although it is not a verbatim translation, I hope I have captured the essence of the verse)

The musician/composer G.N.Balasubramaniam, popularly known as GNB passed away on May 1st, 1965. And on this day it is quite appropriate that I am thinking and writing about Shiva-Shakti! GNB was an innovator, and he composed in some ragas that he brought to life. The raga Shiva Shakti was also one such raga. He has a very catchy composition this rare raga:

You can listen to this composition by Smt P Ramaa here in this YouTube video link.

Sometime ago, I had composed a swarajati in this raga, and I thought it was appropriate to share it with the readers on this day of remembering the great GNB:

Please listen to this composition!  Feel free to post your thoughts about the composition either on this post or on the MixCloud track.

-neelanjana

20140320_081528[1]Today is officially the start if the spring season – The spring equinox (also called the Vernal Equinox occurs today at 9:57 am PDT. (March 20th, 14:57 UTC).

According to Indian mythology, the spring season personified as Vasanta is a friend of Manmatha, the God of Love. Manmatha arrives along with Vasanta during the spring season to Earth. Manmatha carries a bow made of sugarcane, and arrows of five types of flowers, that are abundant during the season. How can any one hit with these arrows not fall in love?

Spring has been the inspiration of poets for ages. Here are a few Samskrta verses from Bhartrhari’s Sringarashataka and Kalidasa’s Rtusamhara, which have translated to Kannada:

ಕುಸುಮಿಸಿಹ ವೃಕ್ಷಗಳು ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಕಮಲಗಳು
ನಸುಗಂಪು ಗಾಳಿ; ಜೊತೆ ಬಯಸುವೆಣ್ಣುಗಳು
ಮಸುಕು ಸಂಜೆಯ ನಲಿವು ಹಾಯಾದ ಹಗಲುಗಳು
ಎಸೆದಾವು ಮಿಗೆ ಗೆಳತಿ ಹಿತ ವಸಂತದಲಿ!
(Rtusamhara 6-2)

ಕೆಂಬಣ್ಣದಾ ಚಿಗುರ ಹೊತ್ತು ತಲೆಬಾಗಿರುವ
ಕೊಂಬೆಕೊಂಬೆಗೆ ಹೂತ ಮಾಮರಗಳೀಗ
ತಂಬೆಲರಿನಲಿ ತೂಗಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ್ದಾವು ಮಿಗೆ
ಹಂಬಲವ ಹೆಣ್ಣುಗಳ ಮನದಿ ತವಕದಲಿ
(Rtusamhara 6-15)

ಹೊಮ್ಮಿರುವ ಮಾಂದಳಿರ ಮೊನಚು ಬಾಣಗಳನ್ನು
ಚಿಮ್ಮಿಸಲು ದುಂಬಿಸಾಲಿನ ಬಿಲ್ಲ ಹೆದೆಯ
ಹಮ್ಮುಗೊಳಿಸುತ ಯೋಧ ಬಂದಿಹ ವಸಂತನಿವ-
ನೊಮ್ಮೆಗೇ ಪ್ರಣಯಿಗಳ ಮನವ ಪೀಡಿಸಲು
(Rtusamhara 6-1)

ವಸಂತದಲಿಂಪಾದ ಕೋಗಿಲೆಗಳ ಗಾನ
ಮಲೆನಾಡ ಗಿರಿಗಳಲಿ ಸುಳಿವ ತಂಗಾಳಿ
ಅಗಲಿ ನೊಂದವರ ಜೀವವನೇ ಸೆಳೆದಾವು
ಕೇಡುಗಾಲದಲಮೃತವೂ ಆದಂತೆ ನಂಜು!
(Srngarashatakam – 38)

ಬೀಳ್ವ ಮಂಜನು ಬೀಳ್ಕೊಡುವುದಕೆ ಋತು ವಸಂತನು ಬಂದಿರೆ
ಹೂತ ಮಾಮರದಲ್ಲಿ ಮೆಲ್ಲಗೆ ಕೊಂಬೆರೆಂಬೆಯನಲುಗಿಸಿ
ಕೋಗಿಲೆಯ ಸವಿದನಿಯ ಹಾಡನು ದಿಕ್ಕುದಿಕ್ಕಲಿ ಪಸರಿಸಿ
ಮಂದ ಮಾರುತ ಹೃದಯಗಳನೂ ಜೊತೆಯಲೇ ಸೆಳೆದೊಯ್ದನೆ!
(Rtusamhara 6-22)

-neelanjana

p.s: Just noticed that I had a post with the same title a few years ago!

(Found this text of a speech I gave at my Toastmasters club (named “Innovators”, sometime in 2011, when I was organizing folders on my PC. Posting as is)

images

I come from India. If you did not know already, India is a land where you’ll find people speak hundreds of language and there are at least 30 languages with more than a million speakers. It is not hard to find people who can speak more than one Indian language. Typical of many urban Indians, I can speak in several of Indian languages too.

But there is one language that I can’t claim to speak, but I can understand quite well. This language is Samskrta. It is the oldest known language of India, and possibly one of the oldest surviving languages of the world. This language has influenced every other language in India to a varying extents, and has a literature that spans over four millennia. Even though it is not claimed as a mother tongue by any, due to the antiquity, and the influence it has on the vocabulary on Indian languages, it is still one of the 22 official languages of the country. Till the time of the colonization of India by the British in the 18th century, it was in fact the pan-Indian language for communication among the educated class. A great number of texts about yoga, Ayurveda (or the science of medicine), Jyotisha (or astronomy) and Ganita (Mathematics) etc are written in this language.

When I was in my elementary school, my parents enrolled me to Samskrta classes. I don’t remember being asked if I wanted to go to those classes, and I don’t know if I had any other opinion, it would have mattered! It was not a language that was taught in my grade school. These classes were held throughout the year, without even a summer break! What this meant was that I had to wake up early, take a shower, go to the class, come back home and then head out for my school. Sometimes, there were additional classes in the evening too. Going to these classes were the routine for me from the time I was in my kindergarten to about my junior year in high school. Since I lived in a small town, I could walk or bike to the classes quickly, so that was not a big problem. But I had to be always aware of these extra two hours needed in my day, when it came to preparing for tests or other work at my school, because I could never use the last couple hours before school to finish up anything!

Over the years, I passed through several levels in these Samskrta language classes. The classes were grouped based on the level, and not on the age. Since I started out early, I was almost always the youngest student in my class! Since Samskrta is not really a widely spoken language, there wasn’t much thrust in learning to speak the language, but the emphasis was on understanding the structure of the language, grammar and and appreciating literary texts. Some texts, specifically poetry had to be memorized too. As we all know, things that are committed to memory at a young age generally remain with us till much later in my life. Although I stopped going to my Samskrta classes during mid-high school, I still remember those verses memorized years ago.

Luckily, my interest in this language did not wane even after I stopped going to those classes. About five or six years ago, I tried to translate some poetry from Samskrta, to Kannada, my mother tongue; generally I started out by those poems that I knew by heart, from my age old classes! I started a blog to post these translations, and the positive comments from readers encouraged me to try out more. Then I had to look for other poems that I did not know before. Now that I am not that young anymore, and and can not commit these verses to memory, it was indeed a good idea for me to try translating whenever I found a new verse that sounded good to me!

To make a long story short, sometime back I was asked if I would like to publish a collection of my selected translations, and a book was published this year! The book is titled “Hamsanaada” and it is in Kannada. It got some favorable reviews in the press too.

As the verse on the opening page of my book says, needless to say translated from an age old Sanskrtit saying – “Start your kids on good things, when they are really young. The pictures etched on a wet mud pot will stay even after you use it for cooking for a long time!”

Dear Innovators, start off your kids to some good things – be it sports,or arts like music and dance, or learning a new language, or whatever else that they can grow up with, and take into their adulthood. With the current life styles, it may be a hard choice to put kids into many activities, and the kids may even resent them now. But I am sure you can find one or two activities apart from the regular schooling, that they’ll like or at least lean to not hate! I’m sure they will be thankful for what you did for them, later in their adult life, because the pictures etched on a wet mud pot, indeed stay forever!

-neelanajana

p.s: Excerpts from my book Hamsanada is now available on Google Play as well as on  iTunes Store as a free app. Download and read it on your mobile device.

A few years ago, when I wrote about Samasya Pooranam here, and here,  I had no clue one day I could try these word games too.  But over the last year, thanks to the wonderful lessons and posters on Padyapaana, I did make some effort in this direction. And I thought of presenting a few of those in this post.

Samasysa Pooranam refers to the art of completing a verse in a specified meter when one line of the verse is given. The given line in isolation may often border on being meaningless or ridiculous. It is up to you to solve the puzzle, and  bring sense into the senseless line in an effective way.

The open nature of the problem can result  scores of interesting solutions. Here are some of my recent trials at Samasya Poorana:

Question:  “ರಾಮಗಾಗದ ಕಾರ್ಯ ಕಪಿಗಳಗುಂಪಿಗತಿ ಸುಲಭ ” –  “The task easy for a bunch of monkeys is impossible for Rama”

This is the 3/6 line of a verse in written in Bhamini shatpadi meter.  How can the almighty Rama be inferior to a bunch of monkeys? Oh Well, hold on. Didn’t a bunch of monkeys build the bridge across the ocean during Ramayana? True, but then how about solving the question a little differently?

ನೇಮದಲಿ ಹಂಬಲಿಸೆ ಸೀತೆಯು
ಕಾಮ ವೈರಿಯ ಮಡದಿ ಮಂಗಳ
ಧಾಮೆ ಗೌರಿಯ ಲಕ್ಷ ಪೂಜೆಗೆ ವಾನರರ ಸೈನ್ಯ
ಆಮರೀಮರಕೆಲ್ಲ ನೆಗೆದಾ-
ರಾಮದಲಿ ಹೂಗಳನು ಬಿಡಿಸಿರೆ
ರಾಮಗಾಗದ ಕಾರ್ಯ ಕಪಿಗಳಗುಂಪಿಗತಿ ಸುಲಭ!

When Seeta wanted to perform the Laksha Pooje for Mangala Gouri, who else but the monkey army could climb up trees and bushes and pick all those flowers? Certainly Rama could not have done it so fast. Right?

Since we’re on the topic of Ramayana, here is a related samasya poorana – this one in mattebhavikreedita meter:

ಪತಿಗಳ್ ಸೀತೆಗದೆಷ್ಟು ಮಂದಿ ಗಣಿಸಲ್ಕೇನೊರ್ವರೇ? ಇರ್ವರೇ?

Sounds on the border of being offensive – Right? This kind of talk definitely not befit Seeta, who is considered the epitome of virtue!

I had to send Seeta to her Physics classroom to solve this :)

ಹಿತದೊಳ್ ತೋರ್ಪೆನು ಶಾಸ್ತ್ರಪಾಠಗಳ ನಾಂ ನೀ ಬೇಗಬಾರೆಂದೆನ-
ಲ್ಕತಿಸಂತೋಷದಿ ಬಂದ ಸೀತೆ ಮುದದೊಳ್ ಕಣ್ಣಲ್ಲೆ ಕಣ್ಣಾಗಿ ಜಾ-
ಗೃತಿಯಿಂ ಪಟ್ಟಕಮಂ ತಳೆರ್ದಿರೆ ಮೊದಲ್ ಬಾನಲ್ಲಿ ಕಂಡರ್ ದಿವ-
ಸ್ಪತಿಗಳ್ ಸೀತೆಗದೆಷ್ಟು ಮಂದಿ! ಗಣಿಸಲ್ಕೇನೊರ್ವರೇಯಿರ್ವರೇ ?

What did Seeta see in her Physics class when she turned the kaleidoscope towards the sky? A hundred (or more) Suns!  Definitely qualifies for the adjective “uncountable”!

(ಪಟ್ಟಕ = prism, but used here to mean a kaleidoscope   ದಿವಸ್ಪತಿ = literally, the “lord of the day”, or the Sun)

OK, now let me move from Ramayana to Bharata, that is to India, more specifically today’s India. One of the samasya poorana lines given during the Shatavadhana in Dec 2012 was “ಭಾರತದಿ ದುಶ್ಯಾಸನನೆ ದ್ರೌಪದಿಯ ಸಖನಲ್ತೆ!” – “Truly, Dushyasana is a friend of Draupadi”.

Here is my solution, which unfortunately, is based on what happened in Delhi during Dec 2012:

ನಾರಿಯೋರ್ವಳ ಬೀದಿಬೀದಿಯ
ಲಾರು ಕೇಡಿಗ ದುರುಳರು ಬಲಾ-
ತ್ಕಾರಗೈದಿರೆ ಗೈದಿರೆ ಯಾರು ಕಾಯ್ದರು  ರಾಜಧಾನಿಯಲಿ ?
ಕೌರವನ ಖಳಸಭೆಯಲೆನ್ನಯ
ಸೀರೆಯನ್ನೆಳೆದವನೆ ಲೇಸೀ
ಭಾರತದಿ ದುಶ್ಯಾಸನನೆ ದ್ರೌಪದಿಯ ಸಖನಲ್ತೆ !

In one of my earlier posts on this subject here, I’d  sort of mixed up two distinctly different puzzlers: Dattapadi and Samasya poorana. Let me not dwell into that,  but suffice it to say that  while Samasya Poorana refers to completing a verse when one of the lines is given,  Dattapadi refers to composing a verse that includes set of given words are given, on a specified topic – Not unexpectedly, often the words totally unrelated to the topic are given.

Here is one such example – How would an experienced politician advice an upcoming politician to take the right ways to success ? Since this is the internet era, the solution must contain the words: e-mail, chat, phone and gram!

Here are two different solutions I came up with in the Bhamini shatpadi meter:

ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯ್ತಿಯಲಿ ಕಾಲಿ-
ಟ್ಟಾಮೆಯಂತೆಯೆ ಬೆಳೆಸು ಚರ್ಮವ!
ಸಾಮದಲ್ಲಿಯೆ ಗಳಿಸಿ ಫೋನಲಿ ಸೋನಿಯಳ ಕೃಪೆಯ!
ನೇಮದಲ್ಲಿರೆ ಹೈಕಮ್ಯಾಂಡಿನ
ಮೈಮೆಯಲೆನೀ ಮೇಲಕೇರುವೆ!
ರಾಮನೇ ನೀ? ಬೇಡ  ಸೇವೆಯ ಗೀಳು! ಹುಚ್ಚಾಟ!

ರಾಮರಾಜ್ಯದ ನೆಪದಿ ನೀಕು-
ಗ್ರಾಮದಲೆ ಮುಂದಾಳುವಾಗು! ನೋಡೈ
ನಾಮಹಾಕುತ ಜನಕೆ ಮಾಡುತಲಷ್ಟು ಕಿರುಚಾಟ!
ನೇಮವಿಡೆ ಮೇಲ್ನವರ ಫೋನಾ-
ರಾಮದಲ್ಲೇ ಹುದ್ದೆ ತರುವುದು!
ಗೇಮೆಯಲ್ಲೇ ಮೇಲಕೇರ್ವುದು ದಿಟದಿ ಬಲುಕಷ್ಟ!

And now, how about describing an outdated mode of transportation ;) – such as a bird using some modern vehicles? The question here is to describe the well known story of Gajendra Moksha, using the words “Cycle”, “Van”,”Lorry” and “Car”.

Gajendra_Moksha

Here is my attempt at answering the question in a pancha mAtrA  choupadi –  a traditional 4 lined meter:

ಅಸುವು ಹೋಗುತಲಿಹವು ವ್ಯಾನಾದಿ ಪಂಚಕವು

ತುಸು ನೀನು ಕರುಣಿಸೈ ಕಲ್ಲಾಗಿಸದೆ ಮನವ

ಮೊಸಳೆಯಿಂದೆನ್ನುಳಿಸಲಾರಿಹರೆನಲು ಗಜವು

ಎಸೆವ ಕಾರ್ಮುಗಿಲಿಂದ ಗರುಡವಾಹನ ಬಂದ!

Here is another small variation of the same question to describe Gajendra Moksha episode, using the words “Auto”, “Rickshaw”, “Volvo” and “Lorry”.

ಮೊಸಳೆಯಾರ್ಭಟವೇನು! ಆಟೋಪವಿನ್ನೇನು!

ಹಸುಳೆಯಾನೆಯ ಬಾಳೆಗಿಡದವೋಲ್ವೊರಗಿಸೆ

ಅಸುವ ಕಾಯೆಂಬ  ಮೊರೆಗೆಲ್ಲಾರಿಗೂ  ಮೊದಲು

ನಸುನಗುತ  ಹರಿಯಂತರಿಕ್ಷದಲೆ ಪೊರೆದ!

But to really enjoy Samasya Poorna, Dattapadi and many more interesting poetic puzzles in Kannada, I must urge you to visit Padyapaana, a great resource of fun in learning prosody. I’m sure you’ll definitely be astounded by the variety of answers to each such puzzle on Padyapaana. I strongly encourage you to go and checkout a few posts here.

-neelanjana

(Picture courtesy: Wikipedia; Gajendra Moksha sculpture on the walls of Dashaavataara temple, Deoghar)

Hits

  • 245,403

My book “Hamsanada” for iPad, iPhone or iPod

A Collection of  Samskrta Subhashitas, translated to Kannada

http://www.saarangamedia.com/product/hamsanada

My Book, on Google Play!

My Book Hamsanada, on Google Play

My Book Hamsanada, on Google Play

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 1,273 other followers

Top Rated

ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೀಗಂದರು:

"ಅಲ್ಲಿದೆ ನಮ್ಮ ಮನೆ…ಇಲ್ಲಿ ಬಂದೆ ಸುಮ್ಮನೆ… ಎಂಬ ಘೋಷ ವಾಕ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಬ್ಲಾಗ್ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವರು ನೀಲಾಂಜನ. ಅಲ್ಲಿದೆ ನಮ್ಮ ಮನೆ ಕನ್ನಡದ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತಾ ಇದೆ. ಕನ್ನಡದ ವಚನಗಳು, ಸಂಸ್ಕೃತ ಸುಭಾಷಿತಗಳು ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಸಂಗೀತ ಹೀಗೆ ಹಲವು ಲೋಕವನ್ನು ಈ ಬ್ಲಾಗ್ ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ." ಅವಧಿ, ಮೇ ೧೫, ೨೦೦೮
October 2014
M T W T F S S
« Sep    
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  

ಬಗೆ ಬಗೆ ಬರಹ

about.me

Ramaprasad K V

Ramaprasad K V

ಕನ್ನಡಿಗ. Musicphile. Bibliophile. Astrophile. Blogophile. Twitterphile.

Archives

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 1,273 other followers